Krakowska branża turystyczna ostrzega przed wyjściem miasta z organizacji
Izba Gospodarcza Hotelarstwa Polskiego, Polska Izba Turystyki, Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce oraz dziesiątki krakowskich przedsiębiorców wystosowały list do radnych Miasta Krakowa. W dokumencie apelują o odrzucenie sześciu projektów uchwał zakładających wyjście miasta z krajowych i międzynarodowych organizacji turystycznych. Zdaniem autorów pisma, decyzja prezydenta Łukasza Gibały, motywowana oszczędnościami budżetowymi, jest błędem, który może poważnie zaszkodzić krakowskiej gospodarce oraz relacjom z biznesem.
Izba Gospodarcza Hotelarstwa Polskiego, Polska Izba Turystyki, Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce oraz grupa czterdziestu krakowskich przedsiębiorców wystosowała do radnych Miasta Krakowa otwarty list z apelem o odrzucenie sześciu projektów uchwał. Dokument ten dotyczy planowanego przez władze miasta wystąpienia z krajowych i międzynarodowych organizacji zrzeszających podmioty sektora turystycznego, miejsca dziedzictwa kulturowego oraz samorządy europejskie. Autorzy pisma argumentują, że taka decyzja godzi w ugruntowane partnerstwa publiczno-prywatne, niszczy relacje z przedsiębiorcami i pozbawia Kraków kluczowych narzędzi do promocji oraz pozyskiwania turystów o wysokiej sile nabywczej.
Przedmiotem sporu jest rezygnacja z członkostwa w sześciu podmiotach: Organizacji Turystycznej Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa (Kraków Tourism Alliance), Małopolskiej Organizacji Turystycznej, Związku Gmin Jurajskich, Lokalnej Organizacji Turystycznej „Liga Miejsc Światowego Dziedzictwa w Polsce”, a także dwóch międzynarodowych strukturach – City Destinations Alliance (CityDNA) oraz Eurocities. Sprawa ta ma być rozpatrzona już podczas najbliższych obrad rady miasta.
Prezydent Krakowa, Łukasz Gibała, jest pomysłodawcą tych projektów uchwał. Jego argumentacja opiera się na względach ekonomicznych i konieczności optymalizacji wydatków w obliczu trudnej sytuacji budżetowej gminy. Według szacunków prezydenta, wyjście miasta z wymienionych organizacji pozwoliłoby na osiągnięcie rocznych oszczędności w wysokości 8,2 miliona złotych.
Branża turystyczna stanowczo kwestionuje tę tezę, powołując się na dane ekonomiczne i analizy wpływu turystyki na gospodarkę Krakowa. Autorzy listu wskazują, że łączny koszt rocznych składek członkowskich we wszystkich sześciu organizacjach wynosi zaledwie 2,36 miliona złotych. Kwota ta stanowi zaledwie 0,34 procent wpływów budżetowych miasta. W ocenie sygnatariuszy pisma, taka pozornie niewielka oszczędność jest niewspółmierna do potencjalnych strat gospodarczych i wizerunkowych, jakie może ponieść Kraków.
Dane przytoczone w liście, oparte na wstępnych szacunkach zespołu Fundacji Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie dotyczących wpływu turystyki na lokalną gospodarkę w 2025 roku, pokazują ogromne znaczenie sektora dla miejskich finansów. Turystyka wnosi do budżetu Krakowa, po uwzględnieniu efektów mnożnikowych, prawie 700 milionów złotych, co odpowiada 7,2 procenta wszystkich dochodów budżetowych miasta. Sektor ten zapewnia ponad 46 tysięcy miejsc pracy w pełnym wymiarze czasu pracy (FTE), co stanowi około 12,33 procent całego zatrudnienia w gospodarce Krakowa.
Autorzy pisma zwracają szczególną uwagę na paradoks czasowy i logiczny planowanej decyzji. Zaznaczają, że od stycznia Ratusz zamierza wprowadzić opłatę turystyczną (miejscową), która przynieść ma miastu dodatkowe 40–50 milionów złotych rocznie. Tym bardziej niezrozumiałe jest w tej sytuacji rezygnowanie z organizacji, które wspierają rozwój turystyki i promocję destynacji, tuż przed uruchomieniem nowego źródła dochodów bezpośrednio związanego z ruchem turystycznym. W standardach europejskich miast pobierających podobną daninę, część tych środków zasila organizacje odpowiedzialne za rozwój i promocję turystyki.
Jednym z głównych argumentów przeciwko wyjściu z organizacji jest ryzyko utraty dostępu do międzynarodowych sieci współpracy oraz narzędzi służących pozyskiwaniu turystów o wysokiej sile nabywczej. Z danych przytoczonych w stanowisku wynika, że zagraniczny turysta zostawia w Krakowie średnio 3,5 tysiąca złotych, podczas gdy krajowy – około 700 złotych. Uczestnicy wydarzeń biznesowych (MICE) wydają przeciętnie 2,8 tysiąca złotych na osobę. Działania Kraków Tourism Alliance oraz Małopolskiej Organizacji Turystycznej są kluczowe dla realnego wzrostu liczby takich turystów, co jest zgodne z założeniami „Polityki zrównoważonej turystyki Krakowa na lata 2021–2028”.
Branża wskazuje również na model funkcjonowania Kraków Tourism Alliance i Małopolskiej Organizacji Turystycznej, który opiera się na partnerstwie samorządu z sektorem prywatnym. Przedsiębiorcy wnoszą do tych struktur własne składki i współfinansują projekty promocyjne, co pozwala na pomnażanie środków publicznych kapitałem prywatnym. Wyjście miasta oznaczałoby jednostronne zerwanie tego modelu współpracy i osłabienie mechanizmu, który dotychczas pozwalał na rozwój oferty turystycznej Krakowa.
Autorzy listu nie przekonują się również do zapowiedzi prezydenta Gibały o kontynuowaniu współpracy z organizacjami w „bardziej elastycznych” formach. Podkreślają, że właśnie istniejące struktury turystyczne są sprawdzoną i uznawaną w całej Europie formą partnerstwa publiczno-prywatnego oraz współfinansowania promocji destynacji.
W dokumencie przywołano również kwestię utraty kompetencji w zarządzaniu ruchem turystycznym oraz prestiżu na arenie krajowej i międzynarodowej. Szczególnie niekorzystnym sygnałem ma być wystąpienie z Lokalnej Organizacji Turystycznej „Liga Miejsc Światowego Dziedzictwa w Polsce” tuż przed 50-leciem wpisania Historycznego Centrum Krakowa na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1978 roku. Rezygnacja z członkostwa w organizacji, powołanej do ochrony i promocji polskich miejsc UNESCO, pozbawia miasto naturalnej platformy współpracy kilkanaście miesięcy przed tak doniosłą rocznicą.
Kolejnym punktem jest osłabienie pozycji Krakowa na arenie europejskiej. Powtórne wystąpienie z Eurocities, zaledwie nieco ponad rok po powrocie do tej organizacji w lipcu 2025 roku, może niekorzystnie wpłynąć na wiarygodność Krakowa jako stabilnego partnera w relacjach z ponad 200 największymi miastami Europy. W obliczu niedawnego zamachu terrorystycznego w Krakowie, rezygnacja z tej platformy jest szczególnie niekorzystna, ponieważ Eurocities stanowi kluczowe forum współpracy metropolii w zakresie bezpieczeństwa miejskiego, ochrony przestrzeni publicznej oraz zarządzania kryzysowego.
W liście podkreślono również znaczenie działań na rzecz turystyki zrównoważonej. Zarówno Małopolska Organizacja Turystyczna, jak i Związek Gmin Jurajskich odpowiadają za rozpraszanie ruchu turystycznego poza ścisłe centrum miasta oraz budowanie zintegrowanych produktów regionalnych. Wycofanie się ze stowarzyszenia w trakcie realizacji projektów unijnych, takich jak SCT HUB – Sustainable Cultural Tourism HUB, grozi utratą finansowania oraz wiarygodności samorządu jako partnera.
Sygnatariusze pisma, w tym Krzysztof Jędrocha z Izby Gospodarczej Hotelarstwa Polskiego, Piotr Laskowski z Polskiej Izby Turystyki oraz Anna Jędrocha ze Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce, apelują o ochronę lokalnego rynku pracy, przedsiębiorców, dziedzictwa UNESCO oraz stabilnych wpływów podatkowych do budżetu miasta. Krakowscy przedsiębiorcy – hotelarze, restauratorzy, organizatorzy wydarzeń i touroperatorzy – wyrażają pełne poparcie dla wspólnego stanowiska organizacji branżowych, wskazując, że proponowane zmiany są przykładem pozornych oszczędności, a nie racjonalnego gospodarowania finansami publicznymi.
Branża turystyczna i przemysł spotkań to jeden z filarów krakowskiej gospodarki. Koszt rocznych składek członkowskich jest ułamkiem kwot, jakie miasto zyskuje dzięki międzynarodowej rozpoznawalności, napływowi gości biznesowych oraz wspólnym działaniom promocyjnym realizowanym ramię w ramię z lokalnym biznesem. Autorzy listu proszą radnych o rozważenie długofalowych skutków gospodarczych i wizerunkowych proponowanych uchwał oraz o podjęcie decyzji służącej dalszemu rozwojowi Krakowa jako otwartej, bezpiecznej i konkurencyjnej metropolii.
D.Kaminski--GL