Gazeta Lodz - Rząd nie zgodził się na zakaz obniżania punktacji dla osób z niepełnosprawnością

Rząd odrzucił postulat wprowadzenia zakazu wydawania decyzji obniżających poziom potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnością. Decyzja ta kończy prace Senackiej Komisji Petycji nad sprawą, która dotyczyła ryzyka utraty części lub całości świadczenia wspierającego w sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia wnioskodawcy.

Sprawa trafiła do senackiej komisji po petycji autora wskazującego na paradoksalną sytuację w systemie orzekania. Osoba z niepełnosprawnością, która po pogorszeniu kondycji zdrowotnej wystąpi o ponowne ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, może otrzymać mniej punktów niż wcześniej. Zgodnie z obecnymi przepisami, liczba punktów ma bezpośredni wpływ na prawo do świadczenia wspierającego oraz jego wysokość. Próg kwalifikujący wynosi 70 punktów. Spadek poniżej tej granicy oznacza całkowitą utratę prawa do wsparcia finansowego.

Autor petycji argumentował, że większe ograniczenia w funkcjonowaniu powinny przekładać się na wyższą ocenę potrzeby wsparcia, a nie niższą. Wskazywał, że obecne regulacje pozostawiają wojewódzkim zespołom ds. orzekania o niepełnosprawności zbyt dużą swobodę przy ustalaniu liczby punktów. Poziom ten jest określany w skali od 0 do 100 punktów na podstawie obserwacji, wywiadu, formularza oraz kwestionariusza samooceny. Uwzględnia on m.in. stopień samodzielności oraz zakres niezbędnej pomocy w codziennym funkcjonowaniu.

Kluczowym problemem prawnym jest fakt, że wydanie nowej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia powoduje uchylenie dotychczasowej. Wcześniejsza, korzystniejsza decyzja przestaje obowiązywać natychmiast. Jeśli nowa ocena będzie niższa, to właśnie ona staje się podstawą do ustalenia prawa do świadczenia wspierającego. Przepisy pozwalają na złożenie wniosku o ponowne ustalenie w każdym czasie, gdy zmieni się zdolność do samodzielnego wykonywania czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem lub rodzaj wymaganego wsparcia, ale nie gwarantują, że nowa ocena będzie równie korzystna.

Podczas lipcowego posiedzenia senackiej Komisji Petycji stanowisko resortu przedstawił Andrzej Łosiewicz, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). – Jeśli chodzi o tę petycję, to sam postulat zapewnienia spójności wydawania decyzji uważamy za słuszny. Mamy jednak zastrzeżenia do zaproponowanego rozwiązania, czyli do wprowadzenia zakazu wydawania decyzji z mniejszą liczbą punktów – mówił Łosiewicz.

Ministerstwo argumentowało, że zasada niepogarszania sytuacji już funkcjonuje w procedurze odwoławczej, ale dotyczy ona postępowań, w których sprawa jest ponownie rozpatrywana, a nie wydawania nowej decyzji na podstawie aktualnego stanu faktycznego. Rząd wskazywał również, że pogorszenie zdolności do samodzielnego wykonywania czynności w jednym obszarze nie wyklucza poprawy w innym. Dlatego nie można zagwarantować utrzymania wcześniejszej punktacji w każdej sytuacji.

Komisja nie rozstrzygnęła wówczas petycji. Przewodniczący Robert Mamątow zaproponował odroczenie prac w związku z oczekiwaniem na powołanie nowego pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych. Komisja przychyliła się do tego wniosku.

Do sprawy senatorowie wrócili 22 września 2026 roku. Ministerstwo podtrzymało negatywne stanowisko wobec postulatu wprowadzenia zakazu obniżania punktacji w kolejnej decyzji. Jak wyjaśniał Szymon Sala, zastępca dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, nowa ocena uwzględnia aktualny sposób funkcjonowania danej osoby.

– Może być tak, jak wskazuje autor petycji, że stan funkcjonowania danej osoby się pogorszył, ale równie dobrze może zdarzyć się tak, że stan funkcjonowania tej osoby ulegnie zmianie, z uwagi nie tylko na sam stan zdrowia, ale stosowane mechanizmy wsparcia czy też rehabilitacje, czy też środki techniczne wspierające funkcjonowanie tej osoby, bądź wspieranie tej osoby przez osoby, które służą jej pomocą – przekonywał Szymon Sala.

Przedstawiciel resortu poinformował również o przygotowanym projekcie nowelizacji ustawy o świadczeniu wspierającym. Ministerstwo stara się o wpisanie go do wykazu prac legislacyjnych i programowych. Projekt ma przewidywać m.in. wprowadzenie koordynatora merytorycznego wydawanych decyzji oraz możliwość posiłkowania się dokumentacją medyczną osoby ubiegającej się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Obecnie dokumentacja ta nie podlega ocenie.

Ministerstwo zapowiedziało również przygotowanie szczegółowych wytycznych dla specjalistów oceniających 32 czynniki życia codziennego. Mają one pomóc w ujednoliceniu zasad ustalania poziomu potrzeby wsparcia w całym kraju.

Ostatecznie senatorowie zdecydowali o niekontynuowaniu prac nad petycją. Senator Jolanta Piotrowska przyznała, że orzeczenia zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności często budzą kontrowersje, a ich poziom różni się w poszczególnych regionach. Uznała jednak, że wobec zapowiadanych przez ministerstwo zmian dalsze procedowanie petycji nie jest konieczne. Wniosek o niekontynuowanie prac przyjęto jednogłośnie – pięcioma głosami.

Q.Szulc--GL