Merz uzależnia budżet UE od finansowania Ukrainy
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz uzależnił negocjacje nad kolejnym wieloletnim budżetem Unii Europejskiej (2028–2034) od zawarcia porozumienia w sprawie finansowania Ukrainy z obowiązkowym udziałem wszystkich państw członkowskich. W praktyce oznacza to, że bez jednomyślnego wsparcia Kijowa nie dojdzie do podpisania unijnego budżetu.
Kanclerz Niemiec Friedrich Merz uzależnił negocjacje nad kolejnym wieloletnim budżetem Unii Europejskiej na lata 2028–2034 od zawarcia porozumienia w sprawie finansowania Ukrainy z obowiązkowym udziałem wszystkich państw członkowskich. W praktyce oznacza to, że bez jednomyślnego wsparcia Kijowa nie dojdzie do podpisania unijnego budżetu.
Obecnie partycypowanie w pomocy dla Kijowa jest formalnie dobrowolne, choć polityczne naciski sprawiają, że większość krajów UE uczestniczy w tym mechanizmie. Unia Europejska zaciągnęła na ten cel pożyczkę w wysokości 90 mld euro, zwalniając jednocześnie Ukrainę od konieczności spłacania odsetek. Odsetki, poczynając od 2027 roku, będą solidarnie spłacały kraje UE proporcjonalnie do dochodu narodowego brutto (DNB) w łącznej kwocie około 3 mld euro rocznie. Pytanie pozostaje jednak co z samym kapitałem, ponieważ trudno uwierzyć, by zbankrutowane ukraińskie państwo było w stanie podołać takiemu obciążeniu. Tym bardziej, że owe 90 mld ma być spłacane z otrzymanych od Rosji reparacji. Już sama konstrukcja tej pożyczki wskazuje na jej charakter „na wieczne nieoddanie”, ponieważ Rosja oczywiście o żadnych reparacjach nie chce słyszeć.
Z tego mechanizmu wyłamały się trzy kraje regionu: Węgry, Słowacja i Czechy. Ich udział wynoszący 3,75 proc. unijnego DNB ma zostać rozdzielony pomiędzy pozostałe kraje wspólnoty. Polska posłusznie w tym sponsoringu bierze udział, ponadto przygotowaliśmy, obok kilku innych państw UE, dodatkowy pakiet wsparcia, wynoszący w naszym przypadku 50 mln euro. Uczestniczymy również w programie PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), w ramach którego wpłaciliśmy już 100 mln dol.
Jednakże stać nas – a w zasadzie coraz bardziej nie stać. 14 listopada Donald Tusk poinformował na posiedzeniu Rady Europejskiej, że Polska zawiesza swoje wpłaty w ramach PURL, motywując to wysokim deficytem budżetowym oraz bardzo dużymi nakładami na zbrojenia. Jest to kolejny sygnał zapaści naszych finansów publicznych, bowiem nasz udział w PURL był symboliczny w porównaniu z Norwegią (1,36 mld USD), Holandią (1,16 mld USD), Niemcami (900 mln USD) czy Kanadą (odpowiednik 834 mln PLN w dolarach kanadyjskich).
Kanclerza Merza najwyraźniej absencja Węgier, Czech i Słowacji niepomiernie drażni, toteż zamierza je przymusić do dobroczynności, stosując budżetowy szantaż i domagając się, by w kwestii pomocy dla Ukrainy znieść wymóg jednomyślności. Wspomniane kraje, do których dołączyła również Bułgaria, protestują. Premier Węgier podczas wspólnej konferencji prasowej w Berlinie uznał niemieckie warunki za „nie do przyjęcia”. W podobnym duchu wypowiedzieli się przy okazji spotkania w Bratysławie premierzy Robert Fico oraz Andrej Babiš, który przypomniał, że już teraz w projekcie unijnego budżetu przewidziane jest wsparcie dla Ukrainy w wysokości 100 mld euro.
Na tym tle uwagę zwraca postawa Donalda Tuska, który miał znakomitą okazję, by dołączyć do swych regionalnych partnerów i wywikłać Polskę z przynajmniej części przyszłych zobowiązań. Do czego mielibyśmy pełne prawo, zważywszy na dotychczasową bezprecedensową skalę udzielonej przez nas pomocy, rolę Polski jako hubu logistycznego oraz fatalną sytuację budżetową. Tego ostatniego argumentu użył zresztą premier Bułgarii Rumen Radew, zwracając uwagę na okoliczność, iż Bułgaria objęta jest unijną procedurą nadmiernego deficytu (w podobnej sytuacji znajduje się Polska).
Tymczasem Donald Tusk nie tylko nie skorzystał ze sposobności, ale wręcz w wypowiedzi udzielonej 13 listopada na marginesie nieformalnego szczytu Rady Europejskiej dał do zrozumienia, iż popiera stanowisko Merza i „będzie rozmawiał” z Czechami, Węgrami i Słowacją, by skłonić je do zmiany zdania.
Jeżeli Merzowi uda się przeforsować swoje żądania, Ukraina zyska pewność stabilnego finansowania do 2034 roku – i to w praktyce w formie bezwarunkowej. Unia wyrzeknie się tym samym możliwości wpływania na ukraińskie władze chociażby w kwestii zwalczania korupcji, co sprawi, iż znaczną część pomocy z góry należy spisać na straty, zostanie ona bowiem rozkradziona przez tamtejszych polityków i oligarchów. To jednak dla Merza jest kwestią drugorzędną, ponieważ Niemcom chodzi przede wszystkim o zwasalizowanie Ukrainy, co ma kluczowe znaczenie w perspektywie jej członkostwa w UE.
Posłuszna Ukraina nie tylko będzie wzmacniała niemiecką dominację polityczną, ale stanie się polem gospodarczej ekspansji. Dla robiącego bokami niemieckiego przemysku może to okazać się ostatnią deską ratunku. Z perspektywy niemieckiej gospodarki Ukraina jawi się jako swoisty „Lebensraum” – bezcenna „przestrzeń życiowa”, a miliardy wydawane na pomoc stają się inwestycją, która ma się zwrócić po wojnie z sutą nawiązką. To właśnie do realizacji tego celu Merz usiłuje zaprząc całą Europę, by przerzucić na nią możliwie jak największą część kosztów, co Niemcy od lat mają opanowane do perfekcji.
G.Malecki--GL