Gazeta Lodz - 350 tysięcy Polaków zagrożonych egzekucją komorniczą. Jak uniknąć zajęcia majątku

Prawie 350 tysięcy Polaków znajduje się w obliczu potencjalnej lub trwającej egzekucji komorniczej. Sytuacja ta wynika z rosnącej liczby osób, które nie są w stanie uregulować zobowiązań wobec kilku jednocześnie wierzycieli. Według danych BIG InfoMonitor ponad 347 tysięcy Polaków posiada zadłużenie wobec co najmniej trzech stron trzecich. Łączna suma zaległości kredytowych i pozakredytowych w kraju wynosi obecnie około 81 miliardów złotych.

Niestabilna sytuacja finansowa oraz nieprzewidziane wydatki skłaniają konsumentów do zaciągania nowych zobowiązań, które z czasem stają się trudne do spłaty. Badania pokazują, że zaledwie 39 procent Polaków ocenia swoją sytuację finansową jako dobrą lub bardzo dobrą. Jednocześnie nearly co czwarta osoba (23 proc.) wyraża obawę przed wystąpieniem biedy. W takiej sytuacji kierowanie sprawy do sądu i wszczęcie postępowania egzekucyjnego staje się jedną z konsekwencji długotrwałych zaległości.

Proces odzyskiwania niespłaconych należności przebiega w kilku etapach. Na początku wierzyciel podejmuje działania polubowne, mające na celu skłonienie dłużnika do dobrowolnego uregulowania zaległości. Może to obejmować wysłanie przypomnienia, oficjalnego wezwania do zapłaty lub podjęcie negocjacji dotyczących warunków spłaty rat kredytu czy pożyczki. Jeśli te próby nie przyniosą rezultatu, sprawa jest przekazywana do sądu. Po wydaniu prawomocnego wyroku i nadaniu klauzuli wykonalności do postępowania wkracza komornik sądowy.

Komornik realizuje tytuł wykonawczy na podstawie przepisów prawa, w tym przede wszystkim Kodeksu postępowania cywilnego. Egzekucja jest traktowana jako ostateczny środek, gdy inne metody odzyskania należności zawodzą. Aneta Jastrzębska, ekspertka firmy Intrum, zwraca uwagę, że stres związany z niespłaconymi ratami często powoduje, że osoby z zaległościami unikają kontaktu z wierzycielem. Odrzucają połączenia telefoniczne, nie odpowiadają na wiadomości i ignorują korespondację.

– Takie działania nie sprawią, że wyzwania finansowe znikną. Wprost przeciwnie, proces odzyskiwania należności przesuwa się na kolejne etapy, a szansa na polubowne rozwiązanie sprawy się oddala. Nie warto zatem zakładać złej woli wierzyciela – rozmowa z nim może okazać się bardzo pomocna – wyjaśnia Aneta Jastrzębska.

Zajęciu komorniczemu podlegają najczęściej wynagrodzenie za pracę, emerytura, renta oraz środki na rachunkach bankowych. Jednakże działania te nie obejmują całości środków otrzymywanych na konto. Maksymalna wysokość potrącenia jest ściśle regulowana przez prawo. W przypadku egzekucji świadczeń niealimentacyjnych komornik może pobrać do 50 procent wynagrodzenia z umowy o pracę oraz do 25 procent wartości emerytury lub renty. Przy zaległościach alimentacyjnych maksymalne zajęcie wynosi 60 procent w obu przypadkach.

Prawo przewiduje również środki wolne od egzekucji. Dla osób pracujących na etacie jest to wartość obowiązującego minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku emerytur i rent kwota ta jest corocznie waloryzowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo Kodeks postępowania cywilnego wyłącza z egzekucji takie świadczenia jak 800+, alimenty na rzecz dzieci oraz świadczenia pielęgnacyjne.

– W praktyce osoba z zaległościami zachowuje część otrzymywanych pieniędzy. Co jednak istotne, do kwoty zaległości dochodzą odsetki, koszty sądowe oraz koszty związane z przeprowadzeniem egzekucji komorniczej. Zgodnie z art. 770 KPC te ostatnie są ustalane przez komornika i ściągane wraz z egzekwowanym świadczeniem. Z czasem łączna kwota do spłacenia może znacząco wzrosnąć. To kolejny argument za tym, by nie unikać kontaktu z wierzycielem i starać się rozwiązać problem przed rozpoczęciem postępowania sądowego – dodaje ekspertka Intrum.

Zajęcie środków finansowych to nie jedyne działanie komornika. Dłużnik może stracić również ruchomości, takie jak samochody czy sprzęt RTV, oraz nieruchomości, w tym mieszkania, domy czy działki. Przedmioty te są protokołowane i wystawiane na licytację komorniczą, przy czym opis i oszacowanie wartości nieruchomości należy do biegłego.

Możliwości działania komornika w zakresie majątku również są ograniczone. Egzekucji nie podlegają niezbędne dla domowników urządzenia, takie jak lodówka, pralka czy płyta grzewcza, zapasy żywności i opału, a także pościel, bielizna i ubrania konieczne do codziennego funkcjonowania. Istnieją limity dotyczące zwierząt gospodarskich potrzebnych do wyżywienia rodziny – mogą to być jedna krowa, dwie kozy lub trzy owce wraz z zapasem paszy i ściółki. Komornik nie może również zająć narzędzi niezbędnych do osobistej pracy zarobczej dłużnika, z wyłączeniem pojazdów mechanicznych.

Otrzymanie zawiadomienia o wszczęciu egzekucji bywa postrzegane jako koniec możliwości interwencji, co jest błędnym przekonaniem. Pomimo stresu warto zachować spokój i szybko zweryfikować, czy tytuł wykonawczy jest prawomocny oraz czy roszczenia nie uległy przedawnieniu. Konieczne jest dokładne przeanalizowanie dokumentów sprawy pod kątem ewentualnego niezgodnego z prawem zajęcia środków lub przedmiotów wyłączonych z egzekucji.

– W takiej sytuacji warto skorzystać z pomocy ekspertów. Podejmowanie działań bez odpowiedniej wiedzy prawniczej może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego. Przede wszystkim należy pamiętać, że otrzymanie zawiadomienia o wszczęciu egzekucji nie wyklucza możliwości starania się o nowy plan spłaty lub zwolnienie z zajęcia nieruchomości lub ruchomości. Zgodę na wszelkie zmiany musi jednak wyrazić zarówno komornik, jak i wierzyciel – radzi Aneta Jastrzębska.

Osoby z zaległymi zobowiązaniami muszą pamiętać, że brak środków finansowych i majątku nie zamyka postępowania komorniczego. Zobowiązanie pozostaje aktualne, a wierzyciel może do niego wrócić w dowolnym momencie, na przykład po poprawie sytuacji majątkowej dłużnika. Im dłużej unika się problemu, tym większa kwota będzie wymagała spłaty. Dlatego podstawą jest komunikacja z wierzycielem i komornikiem, która umożliwia znalezienie najlepszego możliwego rozwiązania.

Y.Borowski--GL