Gazeta Lodz - Prezydent Nawrocki podpisze zmiany podatkowe? NFZ zyska 2 mld zł, ale to za mało

Rządowy pakiet zmian podatkowych, który 6 listopada trafił na biurko prezydenta Karola Nawrockiego, może przynieść Narodowemu Funduszowi Zdrowia dodatkowe około 2 mld zł. Środki te mają pochodzić ze zwiększonych wpływów ze składki zdrowotnej. Jak jednak wskazują eksperci, nawet taki zastrzyk pieniędzy nie rozwiąże problemów finansowych płatnika.

Los przygotowanego przez rząd pakietu zmian podatkowych może mieć znaczenie nie tylko dla przedsiębiorców i osób rozliczających PIT, ale również dla finansowania ochrony zdrowia. Jak wynika z analizy przedstawionej przez portal WNP, część dodatkowych wpływów, które mają przynieść nowe przepisy, zasili Narodowy Fundusz Zdrowia. Chodzi przede wszystkim o pieniądze pochodzące ze składki zdrowotnej.

Ustawa, która 6 listopada trafiła na biurko prezydenta Karola Nawrockiego, przewiduje podniesienie pierwszego progu podatkowego ze 120 do 130 tys. zł oraz wprowadzenie nowej, 24-procentowej stawki PIT dla dochodów między 130 a 150 tys. zł. Zmiany mają przynieść korzyści około 3,5 mln podatników. Jednocześnie rząd proponuje podwyższenie CIT dla największych przedsiębiorstw z 19 do 22 proc. oraz obniżenie limitu przychodów uprawniającego do korzystania z ryczałtu z 2 mln do 250 tys. euro.

Zgodnie z rządową oceną skutków regulacji podwyżka CIT ma przynieść około 6,2 mld zł w 2027 r. i 8 mld zł w 2028 r. Dodatkowe dochody mają w dużej mierze pokryć koszty obniżki PIT.

- Paradoks polega na tym, że cały pakiet jest dla budżetu państwa w 2027 r. prawie neutralny. Autorzy oceny skutków regulacji wyliczają jego łączny efekt na ok. 0,4 mld zł, a dla całego sektora finansów publicznych na ok. 2,6 mld zł, głównie ze składki zdrowotnej do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Dzieje się tak, bo wpływy z CIT w dużej mierze finansują obniżkę PIT - tłumaczy ekspert w rozmowie z WNP.

Z punktu widzenia finansowania ochrony zdrowia szczególne znaczenie może mieć ograniczenie możliwości korzystania z ryczałtu. Przedsiębiorcy, którzy utracą prawo do tej formy opodatkowania, będą musieli wybrać inną, co może oznaczać również zmianę sposobu naliczania składki zdrowotnej. W przypadku części z nich przełoży się to na wyższe obciążenia składkowe, a w konsekwencji dodatkowe przychody NFZ.

Ostateczny los tych pieniędzy zależy jednak od decyzji prezydenta. Rząd powiązał bowiem wejście w życie korzystniejszych zasad PIT z podwyżką CIT i zmianami dotyczącymi ryczałtu. Weto wobec całej ustawy oznaczałoby zablokowanie również zmian, które mają zwiększyć wpływy ze składki zdrowotnej.

Jak wyjaśnia Łukasz Kozłowski, ekonomista, skutki planowanych zmian podatkowych zostały już uwzględnione w projekcie budżetu państwa na 2027 rok, ale dotyczy to przede wszystkim wpływów podatkowych. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dodatkowych przychodów ze składki zdrowotnej, które mogłoby przynieść ograniczenie możliwości korzystania z ryczałtu.

- W projekcie ustawy budżetowej skutki przyjęcia tych zmian zostały uwzględnione, ale w aspekcie fiskalnym, czyli na przykład zwiększonych przychodów z CIT. Natomiast składki zdrowotne nie zostały uwzględnione, dlatego że są przychodem NFZ. Przychody ze składek zdrowotnych nie są częścią budżetu państwa, a plan finansowy NFZ nie jest załącznikiem do ustawy budżetowej - tłumaczy ekonomista.

Uwzględnienie reformy podatkowej w prognozie dochodów budżetu państwa nie oznacza, że dodatkowe pieniądze ze składki zdrowotnej zostały ujęte w planie finansowym Funduszu na 2027 rok.

Ekonomista zwraca jednak uwagę, że nawet dodatkowe około 2 mld zł - które są wskazywane w OSR - nie byłyby w stanie rozwiązać problemów finansowych płatnika. Skala niedoborów finansowych jest bowiem znacznie większa, wynosi około 22 mld zł.

- W tym momencie NFZ ma mniej więcej 2 miliardy złotych miesięcznie za mało, żeby zapłacić za wszystkie świadczenia, w tym również te wykonywane w ramach nadwykonań. Gdyby więc Fundusz dostał dodatkowe 2 miliardy złotych, byłby to mniej więcej jeden miesiąc spokoju - wyjaśnia Łukasz Kozłowski.

Co więcej, jak wskazuje, nie można mieć pewności, że wysokość dodatkowych środków pozyskanych w ten sposób wyniesie ponad 2 mld zł. Nie wiemy bowiem, na jakie inne formy rozliczeń podatkowych zdecydują się ryczałtowcy.

Jak zaznacza Kozłowski, rzeczywista skala działań potrzebnych do ustabilizowania finansowania świadczeń zdrowotnych jest wielokrotnie większa. Dodatkowe wpływy składkowe mogłyby zatem jedynie częściowo złagodzić problemy Funduszu, ale nie stanowiłyby rozwiązania jego strukturalnych trudności finansowych.

Obecnie trwają prace sejmowe nad projektem ustawy budżetowej na 2027 rok. Projekt został skierowany do Komisji Finansów Publicznych, posłowie mają zająć się budżetem na kolejnym posiedzeniu zaplanowanym na 17-19 listopada.

Planowane zmiany podatkowe, których wejście w życie zależy obecnie od decyzji prezydenta Karola Nawrockiego, zostały już uwzględnione w założeniach projektu budżetu państwa na 2027 rok. Jednocześnie w przyszłorocznym budżecie przewidziano znaczące zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia, w tym dotacji podmiotowej dla NFZ.

Przy opracowywaniu prognozy dochodów na 2027 rok rząd założył, że przedsiębiorcy, którzy utracą prawo do ryczałtu, przejdą na podatek liniowy. Według wyliczeń Ministerstwa Finansów ma to zwiększyć wpływy z podatku liniowego o około 11,7 mld zł, przy jednoczesnym zmniejszeniu wpływów z ryczałtu o 8,3 mld zł. Łączny dodatni skutek ograniczenia ryczałtu dla dochodów z PIT oszacowano na około 3,3 mld zł.

Jednocześnie zmiany w skali podatkowej mają zmniejszyć całkowite wpływy z PIT w 2027 roku o około 9,1 mld zł. W uzasadnieniu projektu budżetu wskazano, że ubytek dochodów związany ze zmianami w PIT zostanie skompensowany przez zwiększone wpływy z CIT.

W części poświęconej ochronie zdrowia rząd zaplanował na 2027 rok łączne nakłady w wysokości 274,1 mld zł, czyli o 26,3 mld zł więcej niż w 2026 roku. W ramach tej kwoty przewidziano dotację podmiotową dla NFZ w wysokości 41,5 mld zł, większą o 15,5 mld zł niż rok wcześniej.

M.Kowalski--GL