88% Polaków bez zaległości finansowych. Dzień bez Długów i cena codziennej dyscypliny
Z okazji Ogólnopolskiego Dnia Bez Długów opublikowano wyniki badania „Indeksów finansowych”. Okazuje się, że mimo deklaracji braku zaległości przez 88% Polaków, wiele domowych budżetów balansuje na granicy możliwości. Finansowa stabilność często wymaga codziennego rezygnowania z zakupów i ścisłej kontroli wydatków.
Z okazji Ogólnopolskiego Dnia Bez Długów, inicjatywy społecznej zapoczątkowanej przez KRUK S.A., opublikowano najnowsze wyniki badania „Indeksy finansowe”. Badanie przeprowadzone przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na zlecenie KRUK S.A. wykazało, że 88 proc. badanych Polaków deklaruje brak zaległości w spłacie kredytów, pożyczek czy innych zobowiązań finansowych. Data zbioru danych to 21–24 sierpnia 2026 roku na reprezentatywnej prócie 1094 osób powyżej 18. roku życia.
Brak zaległości nie oznacza jednak automatycznie poczucia bezpieczeństwa finansowego ani braku wyzwań w domowych budżetach. Dla wielu Polaków utrzymanie równowagi wymaga codziennych kompromisów, takich jak odkładanie zakupów na później lub rezygnacja z części wydatków. Raport „Czy zasady wciąż się liczą? O odpowiedzialności w finansach i codziennych decyzjach”, przygotowany przez SW Research na zlecenie KRUK S.A., wskazuje, że właśnie te małe, często niedostrzegane wybory stanowią kluczowy wymiar odpowiedzialnego podejścia do pieniędzy.
Badanie „Indeksów finansowych” ujawnia również inne istotne trendy. 12 proc. ankietowanych deklaruje istnienie zaległości w spłacie zobowiązań. Co ciekawe, odsetek osób z zadłużeniem, które oceniają swoją sytuację finansową jako dobrą lub średnią, wzrósł z 55 proc. w 2025 roku do 69 proc. w 2026 roku. Eksperci sugerują, że może to świadczyć o rosnącej dyscyplinie kosztowej wśród zadłużonych, którzy mimo problemów ze spłatą, potrafią utrzymać stabilność w innych obszarach życia.
Mimo wysokiej deklaracji braku długów, Polacy coraz częściej odczuwają trudności z pokryciem poważniejszych wydatków. 55 proc. badanych przyznaje, że pieniędzy wystarcza im wyłącznie na codzienne potrzeby, a na większe zakupy muszą oszczędzać. Jest to najwyższy odsetek od początku pomiaru w 2022 roku. Kolejne 13 proc. respondentów żyje skromnie i musi bardzo oszczędnie gospodarować środkami.
Tylko 32 proc. Polaków dobrze ocenia swoją obecną sytuację finansową, co stanowi spadek w porównaniu do 35 proc. rok wcześniej. Analitycy wskazują, że nie jest to koniecznie sygnał gwałtownego pogorszenia kondycji gospodarstw domowych, lecz raczej rosnącą ostrożność i krytyczne nastawienie do własnych finansów.
– Za stabilnością domowego budżetu często stoją małe, ale świadome decyzje podejmowane każdego dnia – mówi Agnieszka Salach, rzeczniczka prasowa KRUK S.A. Dodaje, że ponad 21 proc. badanych doświadczyło kłopotów finansowych, z czego 67 proc. poradziło sobie z nimi samodzielnie. Ponad 70 proc. respondentów deklaruje umiejętność rezygnowania z zakupów lub odkładania ich na czas, kiedy będzie można je sfinansować.
Wśród osób żyjących skromnie te mechanizmy są szczególnie widoczne. Dla 39 proc. z nich terminowe regulowanie zobowiązań jest trudne i wymaga rezygnacji z części wydatków, mimo że regularnie się z nich wywiązują. – To właśnie takie codzienne „nie teraz” warto zauważać i doceniać – podkreśla Agnieszka Salach.
Zmieniają się również oczekiwania dotyczące przyszłości. 26 proc. Polaków spodziewa się, że za rok ich sytuacja finansowa będzie gorsza, podczas gdy poprawy oczekuje tylko 14 proc. Rok wcześniej obie grupy stanowiły po 20 proc. Większość, czyli 60 proc. ankietowanych, zakłada jednak, że ich sytuacja pozostanie podobna.
Finansowe bezpieczeństwo ma swoje granice w przypadku nagłych zdarzeń. W scenariuszu utraty źródła dochodu bez możliwości skorzystania z pomocy bliskich czy kredytu, 27 proc. badanych byłoby w stanie utrzymywać się z oszczędności przez około trzy miesiące. Dla 15 proc. wystarczyłoby pieniędzy na około tydzień, a dla 16 proc. na miesiąc.
Pomimo codziennych wyzwań, podejście Polaków do spłaty długów pozostaje jednoznaczne. 81 proc. uważa, że każdy powinien spłacać swoje długi, a przeciwnego zdania jest zaledwie 3 proc. Wśród osób bez zaległości przekonanie to podziela aż 86 proc. respondentów.
Polacy coraz częściej dostrzegają złożoność przyczyn zadłużenia. 48 proc. uważa, że ludzie popadają w długi częściowo z własnej winy, a częściowo z powodu innych okoliczności. Co trzeci respondent wskazuje na nieprzewidziane zdarzenia życiowe, takie jak utrata pracy czy choroba.
– Dzień bez Długów nie powinien być wyłącznie okazją do rozmowy o osobach, które już mają zaległości. Warto spojrzeć szerzej i dostrzec również tych, którzy każdego dnia podejmują odpowiedzialne decyzje, żeby się przed nimi chronić – mówi Agnieszka Salach. Dodaje, że rezygnacja z zakupu czy rozsądniejsze zaplanowanie wydatków to zachowania, których zazwyczaj nie zauważamy, bo są zwyczajne.
Warto odnotować również sygnał wymagający uwagi w obszarze edukacji finansowej. Polacy coraz bardziej krytycznie oceniają swoje kompetencje. Tylko 27 proc. deklaruje wysoką wiedzę i umiejętności zarządzania domowymi finansami, wobec 29 proc. rok wcześniej i 36 proc. w 2024 roku. Odsetek osób oceniających swoje kompetencje jako niskie wzrósł do 17 proc.
Jednocześnie tylko 26 proc. badanych deklaruje potrzebę zwiększania wiedzy finansowej, co jest spadkiem o 11 punktów procentowych w porównaniu do roku poprzedniego. – Nie chodzi o to, żeby każdy był ekspertem od finansów. Ważniejsze, żebyśmy potrafili podejmować świadome decyzje i wiedzieli, gdzie szukać rozwiązania, kiedy pojawia się problem. Dlatego edukacja finansowa powinna być jak najbardziej praktyczna i bliska codziennemu życiu – podsumowuje rzeczniczka KRUK S.A.
Pełne dane z badania „Indeks oceny edukacji finansowej Polaków”, „Indeks kondycji finansowej Polaków” oraz „Indeks wypłacalności Polaków i ich postaw wobec zadłużenia” dostępne są na stronie Edukacja Finansowa (kruk.eu). Dane raportu „Czy zasady wciąż się liczą?” pochodzą z badania przeprowadzonego w dniach 25–31 maja 2026 roku na reprezentatywnej próbie 1022 osób powyżej 18. roku życia.
M.Kowalski--GL