Gazeta Lodz - Wyprzedzanie samochodu skręcającego w lewo: Kto ponosi odpowiedzialność za kolizję?

Sygnalizacja zamiaru skręcenia w lewo przez pojazd jadący przed innym samochodem stanowi jedno z najbardziej newralgicznych zagadnień w interpretacji przepisów drogowych. Sytuacja, w której jeden kierowca podejmuje próbę wyprzedzania, a drugi jednocześnie sygnalizuje zmianę kierunku jazdy, często prowadzi do kolizji, których przyczyny i skutki prawne bywają przedmiotem sporów między uczestnikami ruchu oraz organami ścigania. Kluczowe znaczenie w takich zdarzeniach ma art. 24 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie z tym przepisem, wyprzedzanie pojazdu lub innego uczestnika ruchu, który sygnalizuje zamiar skręcenia w lewo, może odbywać się wyłącznie z jego prawej strony. Oznacza to, że kierowca jadący za innym samochodem nie powinien rozpoczynać manewru wyprzedzania z lewej strony, jeśli widzi działający kierunkowskaz pojazdu poprzedzającego. Przepis ten ma na celu zapobieganie sytuacjom, w których pojazd wyprzedzający znajduje się w martwym polu widzenia kierowcy skręcającego lub uniemożliwia mu bezpieczną zmianę pasa ruchu.

Jeśli manewr wyprzedzania został już rozpoczęty przed zauważeniem sygnału skrętu, kierowca ma obowiązek możliwie szybko ocenić panującą sytuację i podjąć działania pozwalające uniknąć zderzenia. Decyzja o przerwaniu wyprzedzania musi uwzględniać położenie obu pojazdów, ich prędkość oraz odległość od miejsca, w którym poprzedzający samochód zamierza skręcić. Jeśli kierowca znajduje się jeszcze za wyprzedzanym pojazdem i ma możliwość bezpiecznego powrotu na swój pas ruchu, powinien zredukować prędkość i zrezygnować z dalszego manewru.

Nerwowe przyspieszanie oraz próba przejechania przed maską samochodu, który rozpoczął skręt, są działaniami zwiększającymi ryzyko wypadku. Powrót na prawy pas nie może być jednak wykonany bez wcześniejszej obserwacji pozostałych uczestników ruchu. Podczas wyprzedzania kolumny pojazdów między samochodami może nie być wystarczającego odstępu, a gwałtowne hamowanie może zaskoczyć kierujących jadących z tyłu. W takich sytuacjach nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie pasujące do każdej okoliczności. Najważniejsze jest możliwie wczesne zauważenie kierunkowskazu, ograniczenie prędkości i unikanie ruchów, które mogłyby doprowadzić do utraty panowania nad pojazdem.

W typowej sytuacji kierowca nie może wyprzedzać z lewej strony samochodu, który odpowiednio wcześnie sygnalizuje zamiar skrętu w lewo. Tłumaczenie, że kierunkowskaz został przeoczony, z reguły nie działa na korzyść wyprzedzającego. Przed podjęciem manewru ma on obowiązek upewnić się, że może go wykonać bezpiecznie i bez utrudniania ruchu innym osobom. Powinien również obserwować zachowanie pojazdów znajdujących się przed nim, a nie tylko sprawdzać, czy z przeciwka nic nie nadjeżdża.

Każda kolizja jest jednak oceniana na podstawie konkretnych okoliczności. Znaczenie ma chwila włączenia kierunkowskazu, położenie pojazdów, widoczność, prędkość oraz to, który kierowca jako pierwszy rozpoczął swój manewr. Policja, biegły lub sąd mogą także analizować nagrania z kamer, ślady hamowania, miejsce uszkodzeń i zeznania świadków. Sam fakt, że jeden samochód skręcał, a drugi wyprzedzał, nie zawsze wystarcza do automatycznego przypisania pełnej odpowiedzialności jednej osobie.

Kierujący zamierzający skręcić powinien zawczasu i wyraźnie zasygnalizować zmianę kierunku jazdy, zbliżyć się do krawędzi lub osi jezdni oraz zachować szczególną ostrożność. Przepisy nie formułują wprost osobnego nakazu, zgodnie z którym przed każdym skrętem w lewo trzeba sprawdzić, czy inny pojazd rozpoczął wyprzedzanie. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z obserwowania drogi i otoczenia samochodu. Spojrzenie w lewe lusterko przed skrętem może zapobiec groźnemu zdarzeniu nawet wtedy, gdy drugi kierowca zachowuje się nieprawidłowo.

Skręcający często ma możliwość zatrzymania się jeszcze na swoim pasie i przepuszczenia auta, które próbuje go wyprzedzić. Wyprzedzający jedzie natomiast zwykle szybciej, może znajdować się na części jezdni przeznaczonej dla ruchu z przeciwnego kierunku i nie zawsze ma miejsce, aby bezpiecznie wrócić na prawą stronę. Właśnie dlatego ostrożność obu kierujących jest ważniejsza niż przekonanie o własnym pierwszeństwie.

Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której wyprzedzający znajduje się już obok pojazdu, a jego kierowca nagle rozpoczyna zjazd w lewo. Kierunkowskaz powinien informować o zamiarze wykonania manewru, a nie potwierdzać, że samochód już zaczął skręcać. Jeśli kierowca włącza go dopiero w chwili obracania kierownicy, pozostali uczestnicy ruchu mogą nie mieć czasu na reakcję. Takie zachowanie skręcającego może mieć znaczenie przy ustalaniu przyczyn i odpowiedzialności za zdarzenie. Analizowane będzie między innymi to, czy zamiar skrętu został zasygnalizowany odpowiednio wcześnie oraz, czy kierowca zachował szczególną ostrożność.

Nie usprawiedliwia to jednak automatycznie osoby wyprzedzającej. Jeśli manewr został rozpoczęty mimo widocznego wcześniej kierunkowskazu, odpowiedzialność może obciążyć przede wszystkim kierowcę jadącego lewym pasem. Wyprzedzanie kolumny pojazdów wymaga znacznie większej odległości i dłuższego przebywania na lewym pasie. Kierowca powinien uwzględnić nie tylko ruch z przeciwka, ale również możliwość skrętu któregoś z samochodów, pojawienia się skrzyżowania lub gwałtownego zmniejszenia odstępów między autami.

Przed rozpoczęciem manewru warto obserwować nie tylko samochód jadący bezpośrednio z przodu, lecz także kolejne pojazdy. Włączony kierunkowskaz, zbliżanie się do osi jezdni, zmniejszenie prędkości albo nietypowe ustawienie auta mogą zapowiadać skręt. Jeżeli zachowanie któregoś kierowcy wzbudza wątpliwości, lepiej zrezygnować z wyprzedzania. Zysk czasowy jest zazwyczaj niewielki, natomiast błąd może skończyć się zderzeniem bocznym lub czołowym.

Q.Sikora--GL