Gazeta Lodz - Izrael osiągnął cel: UNIFIL opuszcza Liban w 2027 roku

Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych podjęła decyzję o zakończeniu obecności Tymczasowych Sił Zbrojnych ONZ w Libanie (UNIFIL). Mandat misji wygaśnie z końcem 2026 roku, a żołnierze międzynarodowej formacji będą musieli opuścić terytorium Libanu do 2027 roku. Decyzja ta jest bezpośrednim skutkiem wieloletniej presji Izraela i Stanów Zjednoczonych, które od lat wskazują na brak skuteczności UNIFIL w powstrzymywaniu działań libańskiej organizacji Hezbollahu. Dla Izraela jest to istotne osiągnięcie dyplomatyczne, jednak analitycy i publicyści z regionu Bliskiego Wschodu ostrzegają, że usunięcie międzynarodowego bufora może stać się początkiem nowego, poważnego kryzysu bezpieczeństwa.

UNIFIL została utworzona 19 marca 1978 roku na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ w odpowiedzi na izraelską inwazję na południowy Liban. Początkowym celem misji było nadzorowanie wycofania wojsk izraelskich, przywrócenie pokoju i bezpieczeństwa oraz pomoc libańskim władzom w odzyskaniu kontroli nad południem kraju. Po wojnie z Hezbollahem w 2006 roku zadania misji zostały rozszerzone. UNIFIL otrzymała uprawnienia do obserwowania sytuacji wzdłuż Niebieskiej Linii, ułatwiania kontaktów między stronami oraz wspierania libańskiej armii w budowaniu suwerenności nad terytorium. Misja nie posiadała jednak mandatu do samodzielnego rozbrajania Hezbollahu ani do wymuszania izraelskiego odwrotu.

Niebieska Linia, wyznaczona przez ONZ w 2000 roku, od ponad ćwierć wieku stanowi jeden z najbardziej zapalnych punktów Bliskiego Wschodu. Choć nie jest oficjalną granicą państwową, jej około 120-kilometrowy przebieg oddziela Izrael od południowego Libanu, gdzie od lat dochodzi do starć interesów izraelskiej armii i Hezbollahu. To właśnie wzdłuż tej linii żołnierze UNIFIL monitorowali naruszenia i próbowali zapobiegać eskalacji konfliktu. W misji uczestniczyli również polscy żołnierze, którzy służą tam z przerwami od 1992 roku. Od 2019 roku w Libanie przebywało około 250 polskich wojskowych.

Izrael od lat oskarżał siły pokojowe o niewywiązywanie się z powierzonych zadań. "The Times of Israel" przypomina, że Tel Awiw wskazuje na rozbudowaną przez Hezbollahu infrastrukturę wojskową w rejonie granicy, która umożliwiła tej organizacji przeprowadzenie ataku na Izrael 8 października 2023 roku. Atak ten nastąpił dzień po zmasowanym uderzeniu Hamasu na południowy Izrael, które zapoczątkowało wojnę w Strefie Gazy. Potyczki graniczne wywołane wówczas przez działania Hezbollahu doprowadziły ostatecznie do inwazji Sił Obronnych Izraela (IDF) i masowych uderzeń, które zdziesiątkowały przywództwo tej grupy.

Dla cywilów mieszkających na południu Libanu zakończenie misji oznacza groźbę utraty ostatniego międzynarodowego bufora między izraelską armią a Hezbollahem. Bejrut zwraca uwagę, że decyzja zapada w wyjątkowo niekorzystnym momencie. Rozejm po kolejnej eskalacji w 2026 roku pozostaje kruchy, a spór o obecność izraelskich wojsk i broń Hezbollahu jest daleki od rozwiązania. Bez patroli ONZ trudniej będzie niezależnie dokumentować incydenty i wyjaśniać sporne sytuacje. Najdotkliwsze konsekwencje mogą ponieść mieszkańcy południowych wsi, dla których powroty do domów pozostają nietrwałe ze względu na naloty, zniszczenia i przerwy w dostawach podstawowych usług.

Według danych Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji na początku września w Libanie przebywało ponad 333 tysięcy osób wewnętrznie przesiedlonych, a ponad 818 tysięcy rozpoczęło powroty do miejsc pochodzenia. Trzy szpitale były nieczynne, a 28 placówek podstawowej opieki zdrowotnej zamknięto. Żołnierze UNIFIL odgrywali kluczową rolę w ewakuacji cywilów. Na przykład w marcu br. pomogli ewakuować około 80 osób z Alma Shaab, eskortując ich w porozumieniu z obiema armiami i wspierając konwoje Czerwonego Krzyża. Ich odejście pozostawi realną lukę w systemie pomocy.

Krytyczne głosy dotyczące wycofania UNIFIL pojawiają się w mediach całego świata arabskiego. Dziennikarze "Asharq Al-Awsat" zwracają uwagę, że konsekwencje będą szczególnie dotkliwe dla setek rodzin pozostających na okupowanych terenach, w tym mieszkańców trzech chrześcijańskich wiosek: Rmeish, Debel i Ain Ebel w dystrykcie Bint Jbeil. Mieszkańci ci polegają obecnie na eskortach UNIFIL podczas podróży przez zajęte tereny. Poza tymi obszarami funkcjonują pod ochroną sił pokojowych ONZ i Armii Libańskiej.

Politycznie Izrael osiągnął istotny cel. Wraz ze Stanami Zjednoczonymi popierał zakończenie dotychczasowej misji, a Waszyngton zdecydowanie naciskał na wskazanie daty jej zamknięcia. Rezolucję przyjęto jednogłośnie, mimo obaw innych państw. W 2026 roku Izrael sprzeciwił się również tworzeniu nowej międzynarodowej misji w tym rejonie. Analitycy pytają jednak, czy jest to zwycięstwo w wymiarze bezpieczeństwa. Usunięcie obserwatorów nie rozbraja Hezbollahu, nie kończy izraelsko-libańskiego sporu ani nie usuwa zagrożenia kolejną wojną. Może natomiast pozbawić obie strony mechanizmu kontaktu, który nawet podczas walk ograniczał ryzyko nieporozumień.

Wycofywane posterunki UNIFIL mają stopniowo przejmować libańskie siły zbrojne. To uzasadniony cel suwerennego państwa, jednak armia działa w kraju osłabionym kryzysem finansowym i serią konfliktów. Musi kontrolować południe, mierzyć się z Hezbollahem i reagować na działania Izraela. Reforma oznaczająca wyłączność państwa na posiadanie broni wymagałaby nie tylko decyzji wojskowych, ale również politycznego porozumienia wewnątrz Libanu. Hezbollah odrzuca uzgodnione w czerwcu 2026 roku ramy rozmów Libanu, Izraela i USA dotyczące jego rozbrojenia oraz izraelskiego wycofania.

UNIFIL przez dekady stała się częścią miejscowej gospodarki. Zatrudniała lokalnych pracowników i korzystała z usług wykonawców. Pomagała w działaniach medycznych, zapewnianiu dostępu do wody i odbudowie podstawowych usług. Według danych misji w ciągu czterech lat zatwierdzono 110 projektów realizowanych w 115 miejscowościach, z których skorzystało około 1,5 miliona beneficjentów. Odejście personelu oznacza mniej zamówień i miejsc pracy oraz słabsze wsparcie samorządów.

Bejrut zabiegał o przedłużenie UNIFIL albo zastąpienie jej nową formą międzynarodowej obecności. Francja i Włochy deklarowały gotowość do udziału w takim rozwiązaniu, ale jego mandat wymagałby zgody Rady Bezpieczeństwa ONZ. Mniejsza misja obserwacyjna ONZ, UNTSO, pozostanie w regionie, jednak nie będzie pełnym odpowiednikiem UNIFIL. Prawdziwym testem będzie to, co wydarzy się po wyjeździe żołnierzy. Czy libańska armia będzie w stanie objąć pogranicze rzeczywistą kontrolą? Czy Izrael wycofa pozostałe siły? Czy Hezbollah podporządkuje się państwu? Bez odpowiedzi na te pytania zakończenie misji nie będzie końcem kryzysu, lecz może stać się początkiem kolejnego okresu niepewności dla mieszkańców południowego Libanu.

L.Sobczak--GL