Seniorzy z wsi czekają krócej na rehabilitację domową mimo wydłużenia ogólnych terminów
Mimo wzrostu liczby zrealizowanych wizyt i finansowania, seniorzy coraz dłużej czekają na rehabilitację domową. Dane Narodowego Funduszu Zdrowia pokazują jednak wyraźną różnicę między regionami: w obszarach wiejskich mediana czasu oczekiwania jest znacznie krótsza niż w miastach, co potwierdzają przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia.
Mimo systematycznego wzrostu liczby zrealizowanych świadczeń oraz zwiększenia nakładów finansowych, seniorzy w Polsce coraz dłużej oczekują na rehabilitację domową. Sytuacja ta dotyczy zarówno przypadków pilnych, jak i stabilnych, po przebytym udarze mózgu czy złamaniach. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) wynika jednak, że dostęp do tej formy opieki jest zróżnicowany geograficznie – w obszarach wiejskich mediana czasu oczekiwania jest istotnie krótsza niż w miastach.
Podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej do spraw problemów osób starszych z obszarów wiejskich Wojciech Szczukier z Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia przedstawił szczegółowe statystyki dotyczące rozwoju fizjoterapii domowej. Jak zaznaczył, w latach 2023–2025 odnotowano systematyczny wzrost liczby osób w wieku 65 lat i starszych z terenów wiejskich korzystających z tej formy rehabilitacji. Wzrost ten wyniósł niemal 20 proc., podczas gdy w przypadku mieszkańców miast w analogicznym okresie nie przekroczył 3 proc.
Zmianie uległa również struktura pacjentów. Udział seniorów z obszarów wiejskich w ogólnej liczbie osób korzystających z fizjoterapii domowej wzrósł z ponad 27 proc. w 2023 roku do ponad 30 proc. dwa lata później. Jednocześnie rośnie zarówno liczba realizowanych wizyt, jak i poziom finansowania tych usług. W 2023 roku na rzecz seniorów z terenów wiejskich zrealizowano blisko 2 mln wizyt fizjoterapeutycznych o wartości 295 mln zł. W 2025 roku liczba ta przekroczyła 2,5 mln wizyt, a ich wartość wyniosła 378 mln zł, co oznacza wzrost finansowania o 28 proc.
Przedstawiciel resortu zdrowia podkreślił, że średnia liczba wizyt – wynosząca około 50 – jest zbliżona zarówno na obszarach wiejskich, jak i w miastach. Oznacza to brak istotnych różnic w intensywności zaopiekowania pacjentów niezależnie od miejsca zamieszkania. Mimo to podstawowym wyzwaniem pozostaje możliwość objęcia pacjenta rehabilitacją we właściwym czasie.
W 2025 roku wśród seniorów z obszarów wiejskich korzystających z fizjoterapii domowej zidentyfikowano około 2,7 tys. osób hospitalizowanych wcześniej z powodu udaru mózgu oraz blisko 4,4 tys. osób po różnych rodzajach złamań. Dane NFZ wskazują na wydłużenie czasu oczekiwania na te usługi, jednak w przypadku podmiotów, których komórki organizacyjne zlokalizowane są na obszarach wiejskich, rzeczywisty czas ten jest krótszy.
W lipcu 2026 roku mediana czasu oczekiwania na terenach wiejskich wynosiła 31 dni w przypadku pacjentów stabilnych oraz 45 dni w przypadkach pilnych. Dla porównania, w miastach wartości te były znacznie wyższe i wynosiły odpowiednio 59 dni i 67 dni.
Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do NFZ o wskazanie obszarów, na których występują szczególne trudności z zabezpieczeniem fizjoterapii domowej. Z informacji z sierpnia 2026 roku wynika, że w powiatach: radziejewskim, grajewskim, koneckim, łobeckim oraz w mieście Świnoujście nie funkcjonowały odrębne umowy w tym zakresie. Nie oznacza to jednak całkowitego braku zabezpieczenia świadczeń dla mieszkańców, ponieważ mogą być one realizowane przez podmioty na sąsiednich terenach lub, w ograniczonym zakresie, posiadające umowy w zakresie fizjoterapii ambulatoryjnej.
NFZ zwraca uwagę na szereg barier utrudniających dostarczanie usług. Świadczeniodawców często zniechęcają trudności z dojazdem do pacjenta na terenach o rozproszonej zabudowie. Widoczny jest również trend preferowania przez placówki pacjentów z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, dla których świadczenia są finansowane poza limitami umownymi. Kolejnym problemem jest koncentracja świadczeń rehabilitacyjnych w domach pomocy społecznej, co może wpływać na dostępność tych usług dla osób pozostających we własnych domach.
W odpowiedzi na te wyzwania Ministerstwo Zdrowia realizuje przedsięwzięcia mające na celu poprawę opieki zdrowotnej dla seniorów. W ramach programu FEnIKS prowadzony jest projekt wsparcia podstawowej opieki zdrowotnej o wartości ponad 1,2 mld zł, zakładający objęcie wsparciem około 2 tys. placówek. Kryteria przyznawania środków premiują tereny wiejskie oraz rejony o ograniczonej dostępności świadczeń.
Szególne znaczenie ma również inwestycja realizowana w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), dotycząca rozwoju opieki długoterminowej i geriatrycznej na poziomie powiatów. Na ten cel przeznaczono kwotę 1,5 mld zł. W placówkach objętych wsparciem przewidziano wzrost liczby łóżek opieki długoterminowej z 2,2 tys. do ponad 5 tys., a łóżek geriatrycznych z 94 do ponad 500. Działania te mają na celu zwiększenie dostępności specjalistycznej opieki dla osób starszych, w tym tych z obszarów wiejskich.
R.Zakrzewski--GL