Nowe przepisy na przejazdach kolejowych: utrata prawa jazdy i wyższe mandaty
W sobotę 21 listopada zaczynają obowiązywać nowe przepisy dotyczące przejazdów kolejowych. Zmiany w Prawie o ruchu drogowym wprowadzają możliwość natychmiastowego zatrzymania prawa jazdy za cztery najgroźniejsze wykroczenia oraz zaostrzają kary sądowe za spowodowanie katastrof komunikacyjnych.
Od soboty 21 listopada w Polsce zaczynają obowiązywać zaostrzone przepisy dotyczące bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych. Nowelizacja Prawa o ruchu drogowym jest bezpośrednią odpowiedzią rządu na serię groźnych zdarzeń, do których doszło w ostatnim czasie. Bezpośrednim impulsem legislacyjnym stała się katastrofa z 9 września w Sokolnikach Suchych na Mazowszu, w wyniku której ciężarówka zderzyła się z pociągiem PKP Intercity, powodując wykolejenie lokomotywy i dwóch wagonów. W tym wypadku jedna osoba zginęła, a dziesięć zostało rannych.
Kluczową zmianą w nowych regulacjach jest uprawnienie policjantów do natychmiastowego zatrzymania prawa jazdy na trzy miesiące. Dokument będzie odbierany za pokwitowaniem w przypadku popełnienia jednego z czterech szczególnie niebezpiecznych wykroczeń, które są najczęstszą przyczyną zderzeń samochodów z pociągami. Do tych działań należą: wjazd na przejazd przy czerwonym sygnale świetlnym (niezależnie od tego, czy jest on ciągły, migający, czy naprzemiennie migający), wjazd podczas opuszczania lub podnoszenia rogatek przed zakończeniem procesu zamykania lub otwierania zapór, omijanie zamkniętych zapór lub półzapór oraz wjazd na przejazd bez możliwości jego bezpiecznego opuszczenia po drugiej stronie torów.
Nowelizacja wprowadza również surowsze konsekwencje karne dla osób odpowiedzialnych za katastrofy w ruchu lądowym. Sąd będzie miał obowiązek orzec zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej trzy lata za spowodowanie katastrofy komunikacyjnej oraz na co najmniej rok za sprowadzenie bezpośredniego zagrożenia katastrofą, nawet jeśli do niej ostatecznie nie doszło. Dodatkowo kierowcy, którzy uciekną z miejsca zdarzenia lub odmówią poddania się badaniu na zawartość alkoholu albo środków odurzających, nie będą mogli liczyć na złagodzenie lub skrócenie tego zakazu.
Obowiązujące obecnie kary za wykroczenia na przejazdach są już bardzo wysokie. Za najpoważniejsze naruszenia przepisów grozi mandat w wysokości 2000 złotych oraz 15 punktów karnych. W przypadku recydywy, czyli ponownego złamania tych samych zasad w ciągu dwóch lat, wysokość mandatu podwaja się do 4000 złotych. Za niezatrzymanie się przed znakiem STOP kierowca otrzymuje mandat 300 złotych i 8 punktów karnych, a za wyprzedzanie na przejeździe lub bezpośrednio przed nim – mandat 1000 złotych (w przypadku recydywy 2000 złotych) oraz 10 punktów karnych.
Statystyki policyjne wskazują na niepokojący trend w liczbie wypadków. W 2024 roku doszło do 39 zderzeń na przejazdach kolejowo-drogowych, w których zginęły 23 osoby. W 2025 roku odnotowano już 51 takich zdarzeń i 27 ofiar śmiertelnych. Tegoroczne dane nie są lepsze: do końca października doszło do 42 wypadków, w których zginęło 19 osób, a 49 zostało rannych.
Na części przejazdów działają systemy Red Light rejestrujące przejazdy przy czerwonym sygnale. Obecnie Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym wykorzystuje jednak tylko 10 takich urządzeń rozmieszczonych w różnych częściach kraju, co oznacza, że większość wykroczeń nadal ujawniana jest przez policjantów lub dzięki zgłoszeniom świadków.
Służby przypominają również o procedurze postępowania w przypadku awarii pojazdu na przejeździe. W takiej sytuacji najważniejsze jest szybkie opuszczenie samochodu i oddalenie się wraz z pasażerami w bezpieczne miejsce. Wyłamanie rogatki jest zalecane, ponieważ stanowi najmniejszą możliwą szkodę w porównaniu do ryzyka utraty życia. Następnie należy odnaleźć tzw. Żółtą Naklejkę PKP Polskie Linie Kolejowe, umieszczoną na rogatkach, obudowie ich napędu lub na wewnętrznej stronie znaku krzyża św. Andrzeja. Zawiera ona indywidualny numer identyfikacyjny przejazdu oraz numer alarmowy 112. Po połączeniu wystarczy podać dziewięciocyfrowy numer z naklejki, co pozwala operatorowi błyskawicznie ustalić dokładną lokalizację i przekazać informację służbom kolejowym w celu wstrzymania ruchu pociągów.
F.Jablonski--GL